Ys X: Proud Nordics - Review

Sommige actie-RPG’s pieken hoog, maar kennen ook dalen. Ys X: Proud Nordics doet iets anders: het houdt zijn tempo vast. Vanaf het moment dat je de zee op mag tot de aftiteling rolt, is er altijd een volgende upgrade, een volgend eiland, een volgende reden om nog even door te spelen. Dit is geen Ys die probeert te overweldigen met schaal of spektakel. Dit is een Ys die je niet loslaat.

Zoals altijd volgt Ys de avonturen van Adol Christin, de eeuwige avonturier die telkens opnieuw op een onbekende kust aanspoelt. Dit keer belandt hij in de noordelijke Obelia Bay, waar zee, stammen en oude krachten elkaar kruisen. De setting voelt kleiner dan eerdere wereldbedreigende avonturen, maar juist daardoor persoonlijker. Daar vindt hij in Karja niet alleen een bondgenoot, maar ook een schildzuster die zowel narratief als in combat de tweede helft van deze Ys vormt.

Na het emotionele hoogtepunt van Ys VIII en het experiment van Ys IX voelt Ys X als een herpositionering. Geen revolutie, geen radicale koerswijziging, maar een zelfverzekerde stap vooruit waarin Falcom laat zien dat de serie kan evolueren zonder haar identiteit te verliezen. Dit is geen Ys die groter wil zijn dan zijn voorgangers. Dit is een Ys die beter wil stromen.

Zeevaart zonder ballast

Die keuze voel je zodra je de zee op mag. Open water is in veel RPG’s een risico: lege afstanden, repetitieve gevechten en kunstmatige vertraging liggen altijd op de loer. Ys X ontwijkt die valkuilen. De afstanden tussen eilanden zijn precies goed. Kort genoeg om het tempo vast te houden, lang genoeg om het gevoel van avontuur te bewaren.

Eilanden zelf zijn compact en functioneel. Je vaart, je landt, je vecht, je groeit. Dat ritme blijft vrijwel de hele speelduur intact. De Sandras, je schip, vormt het kloppende hart van die structuur. Het is geen simpele verplaatsingstool, maar een mobiele thuisbasis. Je verzamelt crewleden, vindt trainingsboeken om hen efficiënter te maken, breidt je inventaris uit en versterkt het schip met materialen die je op zee en op eilanden vindt. Verkenning voelt daardoor nooit als decor, maar als directe progressie.

Dat zorgt voor dat gevaarlijke gevoel: nog één stukje varen. Nog één eiland. Nog één upgrade. Ik heb deze game bijna onafgebroken gespeeld, niet omdat hij constant spectaculair is, maar omdat hij zijn ritme nauwelijks verliest. De soundtrack versterkt dat gevoel moeiteloos. Opzwepende rocktracks duwen gevechten telkens een tandje hoger, terwijl rustigere stukken de zeevaart ademruimte geven zonder het momentum te breken. Gewoon zoals we gewend zijn van Ys.

Duo-combat met focus

Ook het gevechtssysteem ondergaat een interessante verschuiving. Waar eerdere Ys-delen draaiden om het wisselen tussen meerdere partyleden met verschillende damage types, kiest Ys X voor Adol en Karja. Twee hoofdrollen, twee speelstijlen.

Sterkere vijanden beschikken over een armorbalk en een levensbalk. Sommige aanvallen zijn effectiever tegen armor, andere tegen pure HP. Karja’s bijl en ijsmagie maken haar van nature sterker tegen armor, terwijl Adol met zijn zwaard en vuurmagie meer directe schade aanricht. Het systeem dwingt je bewust te schakelen in plaats van simpelweg schade te stapelen.

Dat systeem wordt verder uitgediept via kristallen die je vindt en vervaardigt. Deze plaats je in een uitgebreide knoopstructuur binnen de vaardigheidsboom, waarbij kleurcombinaties specifieke bonussen opleveren. Je kunt vrij herverdelen en builds aanpassen, waardoor je Karja volledig kunt specialiseren als armorbreker en Adol als pure afmaker, of juist kiest voor balans.

Toch kent dit systeem ook zijn grenzen. Richting het einde tekenen optimale builds zich snel af. Experimenteren blijft mogelijk, maar minder noodzakelijk zodra je een efficiënte opstelling hebt gevonden. Het duo-systeem verdiept de formule, maar mist net de variatiepiek van grotere partysamenstellingen.

Consistentie boven ambitie

Wat misschien nog het meest opvalt, is de pacing. Dungeons zijn strak ontworpen en kennen weinig verspilling. De hoverboard-mechanic waarmee je kunt grinden en razendsnel door gebieden beweegt, versterkt het momentum. Er is geen uitgesproken midgame-dip. Geen lange leegte waarin het avontuur verzandt. Falcom kiest hier duidelijk voor consistentie boven ambitie. Dat betekent minder extreme pieken, maar ook minder dalen. Ys X verrast minder dan sommige voorgangers, maar struikelt ook nooit over zijn eigen schaal. Het blijft in beweging.

Een goed verhaal, maar geen nieuw hoogtepunt

Narratief draait het verhaal om de Griegr, wezens die alleen verslagen kunnen worden door mensen met mana. Karja, afkomstig uit een Noors geïnspireerde stam, is één van de weinigen die deze kracht bezit. Wanneer haar volk wordt aangevallen en verspreid over de zee in monsterlijke vorm, krijgt het avontuur een persoonlijke inzet. Adol blijkt dezelfde kracht te bezitten, waardoor hun samenwerking zowel verhalend als mechanisch wordt gelegitimeerd.

Karja is een sterke toevoeging aan de serie. Haar trots, koppigheid en groei maken haar een overtuigende tegenhanger voor Adol. Toch mist het verhaal de emotionele gelaagdheid en thematische zwaarte van Ys VIII. De inzet is duidelijk, maar minder existentieel. De setting is sfeervol, maar niet iconisch. Het is meeslepend. Goed geschreven. Maar het blijft net onder de emotionele piek van zijn voorganger.

Proud Nordics: de beste versie

Over Proud Nordics zelf valt nog iets te zeggen. Deze tweede release voegt minimale nieuwe content toe. Voor nieuwe spelers is dit zonder twijfel juist wel de versie om te kopen. Het is de meest complete, stabiele en uitgebalanceerde variant.

Voor spelers die de oorspronkelijke release al hebben gespeeld, ligt dat anders. Zonder upgradepad voelt deze versie meer als een herverpakking dan als een essentiële uitbreiding. De toevoegingen zijn welkom, maar niet fundamenteel genoeg om een volledige heraankoop vanzelfsprekend te maken. Als instapgame is Proud Nordics uitstekend. Als heraankoop moet je eerlijk afwegen hoeveel één extra eiland en wat kostuums je waard zijn.