Wikipedia:Etalage

Overzicht beheerpagina's
	Etalage-navigatie
	Alfabetisch overzicht; Thematisch overzicht; Criteria; Checklist; Review; Aanmelding; Richtlijnen; Archief; WP:E

In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 380 artikelen in de etalage, op een totaal van 2.214.131 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.826 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Geografie · Biologie · Geschiedenis · Mens en maatschappij · Kunst en cultuur · Filosofie en religie · Sport · Techniek en wetenschap

MAR

11

Nieuwe artikelen in de Etalage

Johan Helmich Roman (Stockholm, 26 oktober 1694 – nabij Rockneby, 20 november 1758) was een Zweeds componist, musicus en dirigent van de Zweedse hofkapel (kapelmeester). Roman geldt als de eerste bekende Zweedse componist en componeerde niet alleen veel maar ook kwalitatief hoogwaardige stukken. Hij legde de basis voor het achttiende-eeuwse Zweedse muziekleven. Roman wordt daarom vaak de "vader van de Zweedse muziek" genoemd.

Artikel lezen

24 augustus 2025

Kasteel Karlstein (Tsjechisch: hrad Karlštejn) is een veertiende-eeuws gotisch kasteel in Karlštejn in Tsjechië, zo'n 35 kilometer ten zuidwesten van Praag. Het kasteel is gelegen op een driehonderd meter hoge karstheuvel, de Kněží Hora (Nederlands: Priesterberg). Karlstein is vernoemd naar de stichter van het kasteel, Karel IV van het Heilig Roomse Rijk.

Karlstein kwam grotendeels tot stand in de periode 1348-1365. In een van de kapellen bracht de keizer in deze periode verschillende belangrijke relikwieën en kroonjuwelen onder. Karlstein doorstond in 1422 een beleg van de Hussieten en in de zestiende eeuw werd het deels herbouwd in renaissancestijl. In de negentiende eeuw vonden diverse restauraties plaats die het kasteel terug naar de gotiek brachten, al kon de restauratie die tussen 1887-1897 was uitgevoerd wel rekenen op de nodige negatieve kritiek. Het huidige uiterlijk van Karlstein dateert uit deze periode. Sinds 1964 is Karlstein een nationaal cultuurmonument. Dit kasteel is een van de meest bezochte monumenten van Tsjechië. In 2024 bezochten bijna 147.000 mensen Karlstein.

Karlstein bestaat uit vier verschillende kwartieren: het hof van de burggraaf, het keizerlijk paleis, de Mariatoren en de Grote Toren die bijna 37 meter hoog is. De kunstcollectie van de Mariakapel behoort tot de hoogtepunten van de middeleeuwse kunst.

Artikel lezen

1 juli 2025

Georgius Macropedius, geboren als Joris van Lanckvelt (Gemert, 23 april (?) 1487 – 's-Hertogenbosch, eind juli 1558), was een Nederlandse humanist en schooldirecteur, die tot ver buiten de Nederlanden beroemd werd als schrijver van leerboeken en toneelstukken. Zijn stukken worden onder meer geprezen omdat Macropedius – net als de latere Nederlandse schilders – de huishoudens uit die tijd weergaf op een 'meedogenloos realistische manier'.

Macropedius volgde de Latijnse school te 's-Hertogenbosch. Daarna ontwikkelde hij zich verder door middel van zelfstudie. Hij werd docent aan de school waar hij was opgeleid en werd achtereenvolgens rector van de Latijnse scholen in Luik, ’s-Hertogenbosch en Utrecht, waar hij op zijn drieënveertigste benoemd werd.

Als jonge twintiger begon Macropedius met het schrijven van toneelstukken in het Neolatijn, toentertijd in grote delen van Europa de voertaal van de wetenschappelijke gemeenschap. Hij schreef zowel kluchten als serieuze stukken en ontwikkelde zich tot de grootste Latijnse toneelschrijver van de zestiende eeuw. Daarnaast schreef hij ook schoolboeken. Die hebben veel bijgedragen aan onderwijshervormingen in de Nederlanden en daarbuiten.

Op zijn zeventigste nam hij ontslag op de Utrechtse school om terug te keren naar ’s-Hertogenbosch, waar hij overleed tijdens een pestepidemie. Na zijn dood bleven zijn werken aanvankelijk invloedrijk, maar ze raakten na ruim een eeuw in vergetelheid. Eind negentiende eeuw werd Macropedius herontdekt. De wetenschappelijke belangstelling voor hem houdt sindsdien aan en zijn toneelstukken worden weer gespeeld.

Artikel lezen

27 juni 2025

De Inheemse oorlog in Suriname (1678-1686) (ook aangeduid met Indiaanse oorlog of Rode oorlog) was de strijd van een aantal samenwerkende inheemse volken in de kolonie Suriname tegen de bezetters van hun land, de Europese kolonisten en het koloniale bestuur.

De inheemsen streden tegen de aantasting van hun leefgebieden door de vestiging van plantages en tegen de tewerkstelling van slaafgemaakte inheemsen door plantage-eigenaren en het gouvernement. De belangrijkste inheemse volken waren de Karaïben (Kari'na), de Arowakken (Lokono) en de Warau. De Karaïben vormden de grootste bevolkingsgroep en de twee belangrijkste inheemse leiders in de oorlog, Kaaikoesi en Priary, waren Karaïben. Hun tegenpartij in de strijd bestond uit paramilities van de plantage-eigenaren en militairen van het gouvernement.

De oorlog leidde bijna tot het einde van de kolonie. Gouverneur Johannes Heinsius slaagde erin om de samenwerking van de inheemse partijen te doorbreken en de volken die aan de Corantijn en de Marowijne woonden aan zich te binden. Daardoor konden de aanvallen van het gouvernement worden geconcentreerd op de Karaïben in het centrale plantagegebied. Tijdens de oorlog wisten veel Afrikaanse slaafgemaakten te ontsnappen, de zogeheten marrons. Ze werden opgevangen in de dorpen van de inheemsen. Onder aanvoering van Ganimet sloten de marrons zich aan bij de strijd van de inheemsen en speelden daarin een steeds belangrijkere rol.

De inheemse oorlog eindigde met het Vredesverdrag van 1686. De Karaïben, de Arowakken en de Warau bedongen dat zij niet meer als slaaf mochten worden verkocht. Zij werden tot vrije inwoners verklaard; alleen als zij een misdaad hadden begaan mochten ze tot slaaf worden gemaakt. Zij kregen de vrijheid om zich overal in de kolonie te vestigen.

Artikel lezen

12 april 2025